ELEKSYON 2027: 33 MOUN ENSKRI POU VIN PREZIDAN AYITI, PAMI YO 3 FANM!

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

ELEKSYON 2027: 33 KANDIDA POU PREZIDANS AYITI, PAMI YO 3 FANM POU PREMYE FWA NAN ISTWA PEYI A

Pòtoprens, 16 novanm 2026 — Yon nouvo etap franchi nan pwosesis elektoral Ayiti a. Apre fèmti enskripsyon sou entènèt dimanch 15 novanm nan, 33 pèsonalite politik, pami yo 30 gason ak 3 fanm, enskri pou patisipe nan kous prezidansyèl ki prevwa pou ane 2027 la.

Dapre yon repòtaj Associated Press (AP), ki parèt sou ABC News lendi 16 novanm 2026, se premye fwa nan listwa elektoral peyi a twa fanm enskri kòm kandida pou prezidans nan menm pwosesis elektoral la.

Eleksyon sa yo, si yo rive fèt jan kalandriye a prevwa a, ta make premye eleksyon jeneral Ayiti òganize depi plis pase dis lane, nan yon peyi k ap fè fas ak yon kriz sekirite, politik ak enstitisyonèl ki dire depi plizyè ane.

TWA FANM ANTRE NAN KOUS PREZIDANSYÈL LA

Pami 33 kandida ki enskri yo, twa fanm atire atansyon piblik la:

Martine Moïse, ansyen Premye Dam Ayiti ak vèv Prezidan Jovenel Moïse, enskri anba banyè Gwoupman Angaje Pou Demokrasi (GAD).

Depi asasina mari li nan mwa jiyè 2021, Martine Moïse rete yon figi piblik ki asosye ak batay pou jwenn jistis nan dosye lanmò ansyen chèf Leta a. Li te blese grav pandan atak ki te koute mari li lavi li a.

Ansyen Premye Dam nan te deja temwaye devan lajistis federal ameriken nan kad ankèt ak pwosedi jidisyè kont plizyè moun yo akize nan asasina Jovenel Moïse.

Dominique Dupuy, ansyen minis Afè Etranjè Ayiti ak ansyen reprezantan peyi a nan UNESCO, enskri anba banyè Pati Vizyon Dayiti (PVD).

Nan deklarasyon piblik li yo, Dominique Dupuy mete aksan sou nesesite pou Ayiti reprann diyite li, ranfòse souverènte li epi bati yon lòt kalite lidèchip politik.

Marie-Anne Savannah Hadid Savary, yon antreprenè ak filantwòp, enskri tou kòm kandida pou prezidans anba banyè Haiti en Marche pour le Développement (HAMAD).

Prezans twa fanm sa yo nan menm kous prezidansyèl la reprezante yon devlopman remakab pou patisipasyon fanm nan politik ayisyen an.

Sepandan, enskripsyon yo poko vle di KEP deja valide kandidati yo.

PLIZYÈ GWO NON NAN POLITIK AYISYEN AN SOU LIS LA

Apa twa kandida fanm yo, plizyè ansyen dirijan ak pèsonalite piblik enskri pou chèche dirije peyi a.

Pami yo genyen:

  • Michel Joseph Martelly, ansyen prezidan Ayiti ant 2011 ak 2016.
  • Jocelerme Privert, ansyen prezidan pwovizwa ant 2016 ak 2017.
  • Claude Joseph, ansyen premye minis ak minis Afè Etranjè.
  • Etzer Émile, ekonomis ak pwofesè inivèsite.
  • Jean Ernest Muscadin, ansyen komisè gouvènman Miragwàn.
  • Jude Célestin, ansyen kandida prezidansyèl.
  • Hans Jacques Ludwig Joseph, ansyen direktè Inite Lit Kont Koripsyon (ULCC).
  • Jerry Tardieu, antreprenè ak ansyen depite Petyonvil.

Plizyè nan pèsonalite sa yo deja okipe gwo fonksyon nan administrasyon piblik la oswa nan gouvènman ki te pase yo.

Pami kandida yo genyen tou moun ki te fè fas ak akizasyon grav oswa sanksyon entènasyonal.

Pa egzanp, ansyen Prezidan Michel Martelly te resevwa sanksyon Kanada an 2022 ak Etazini an 2024 sou baz akizasyon ki gen rapò ak trafik dwòg ak sipò pou gwoup ame. Ansyen Prezidan Jocelerme Privert te resevwa sanksyon Kanada tou sou baz akizasyon ki gen rapò ak gang. Toude demanti zak ilegal yo mete sou do yo.

Bò kote pa li, Jean Ernest Muscadin te fè fas ak akizasyon Nasyonzini konsènan lanmò plizyè moun yo te sispèk ki enplike nan aktivite kriminèl. Malgre sa, li kontinye jwenn sipò nan kèk sektè popilasyon an.

KEP GEN POU L EGZAMINE DOSYE YO

Konsèy Elektoral Pwovizwa a te fikse dat 15 novanm 2026 kòm dènye jou pou kandida pou prezidans ak eleksyon lejislatif yo enskri sou entènèt.

Sepandan, kandida yo genyen jiska 30 novanm 2026 pou depoze dokiman ki nesesè pou konplete dosye yo.

Dapre kalandriye elektoral la, lis preliminè kandida nasyonal yo prevwa pou 15 desanm 2026, pandan lis definitif la prevwa pou 11 janvye 2027.

Sa vle di 33 non ki parèt kounye a se moun ki enskri, men se pa nesesèman 33 kandida KEP ap otorize patisipe nan eleksyon an.

ELEKSYON YO PWOGRAME POU JIYÈ 2027

Dapre kalandriye elektoral revize a, premye tou eleksyon prezidansyèl ak lejislatif yo prevwa pou 18 jiyè 2027.

Dezyèm tou a, ansanm ak eleksyon lokal yo, prevwa pou 4 oktòb 2027.

Sepandan, gen anpil kesyon sou kapasite peyi a pou respekte kalandriye sa a.

Depi asasina Prezidan Jovenel Moïse, 7 jiyè 2021, Ayiti ap travèse yon peryòd tranzisyon politik ki make ak enstabilite, feblès enstitisyonèl ak ogmantasyon vyolans gang ame yo.

Malgre preparasyon elektoral yo ap avanse, plizyè ekspè rete ensèten sou posiblite pou òganize eleksyon kredib nan kondisyon sekirite aktyèl yo.

ENSKRIPSYON ELEKTÈ YO RETE YON GWO DEFI

Dapre Associated Press, Wolf Pamphile, fondatè ak direktè Haiti Policy House, fè konnen prèske yon milyon elektè deja enskri nan yon peyi ki genyen anviwon 12 milyon moun.

Li eksplike otorite yo te fikse yon objektif ant 3 milyon ak 6 milyon elektè pou rive jwenn yon nivo patisipasyon ki ta kapab bay eleksyon yo plis lejitimite.

Men, kantite moun k ap enskri chak jou a diminye anpil.

Nan kòmansman pwosesis la, te genyen anviwon 9,000 moun ki t ap enskri chak jou. Kounye a, dapre estimasyon li, kantite sa a desann nan anviwon 3,000.

Ensekirite, deplasman popilasyon yo ak difikilte pou sikile nan plizyè rejyon peyi a reprezante gwo obstak pou pwosesis la.

ENSEKIRITE A RETE PI GWO ENKYETID LA

Pandan klas politik la ap prepare pou eleksyon yo, fòs sekirite ayisyen yo kontinye mennen operasyon kont gang ame yo avèk sipò fòs entènasyonal yo.

Dapre Associated Press, konfwontasyon ak atak dwòn kont gang yo ogmante pandan dènye semèn yo.

María Fernanda Arocha, yon analis nan Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED), rapòte yon ogmantasyon 46% nan kantite konfwontasyon ak atak dwòn yo konpare ak 21 jou ki te vin anvan deplwaman fòs salvadoryen yo.

Dapre estimasyon li site yo, operasyon ki fèt nan peryòd sa a lakòz plis pase 100 moun mouri, pami yo plis pase 24 sivil.

Sitiyasyon sa a soulve yon kesyon fondamantal: èske peyi a kapab garanti sekirite kandida yo, elektè yo, ajan elektoral yo ak sant vòt yo nan tout teritwa nasyonal la?

YON ELEKSYON KI SOULVE PLIZYÈ KESYON

Enskripsyon 33 kandida yo montre gen yon enterè politik pou retounen nan yon pwosesis elektoral apre plizyè ane san eleksyon.

Men, kantite kandida yo pa sifi pou garanti reyisit pwosesis la.

Sekirite, aksè sitwayen yo nan biwo vòt yo, endepandans enstitisyon elektoral yo, transparans finansman kanpay yo ak konfyans popilasyon an rete eleman esansyèl.

Pou anpil obsèvatè, pi gwo defi a se pa sèlman rive òganize eleksyon an, men asire rezilta li yo kapab aksepte epi ede peyi a soti nan kriz li ap travèse a.

Antouka, yon kesyon rete ouvè: èske eleksyon 2027 yo ap pèmèt Ayiti antre nan yon nouvo epòk estabilite, oswa èske feblès sistèm aktyèl la ap kontinye mete avni peyi a an danje?

SSN News 247 — Nou gen imaj, nou gen son.

Sous: Associated Press / ABC News, 16 novanm 2026; Reuters, 16 novanm 2026; Konsèy Elektoral Pwovizwa (KEP); done rejis kandida elektoral yo.

www.ssnnews247.com

À suivre