Opinyon — Stanley Stlouis | SSN News 247
M ap di l, e m ap redi l ankò: Ayiti poko pare pou eleksyon.
Nan kondisyon peyi a ye la a, mwen rete kwè nenpòt eleksyon ki fèt san nou pa regle pwoblèm fondamantal yo ka fè Ayiti fè bak pou 20 a 25 lane ankò. Lè mwen pale konsa, mwen panse ak yon lòt jenerasyon ki riske pase lavi l ap sibi konsekans move desizyon politik.
Mwen defann dwa pèp la pou chwazi dirijan li. Men dwa sa a dwe mache ak kondisyon ki pèmèt chak sitwayen vote lib, san menas, epi ak konfyans vòt li ap konte.
Yon dat sou kalandriye pa sifi pou garanti sa.
Sekirite dwe vini anvan
Kijan yon sitwayen kapab egzèse dwa vote li si li pè soti lakay li? Ki libète yon kandida genyen si li pa kapab prezante pwogram li nan yon zòn san entimidasyon?
Lè laperèz detèmine kiyès ki kapab pale, deplase oswa patisipe, chwa elektè yo deja limite.
Se poutèt sa sekirite dwe nan sant preparasyon eleksyon yo. Elektè, kandida, jounalis, obsèvatè ak ajan elektoral yo bezwen pwoteksyon pou yo fè pati pwosesis la.
Anplis, moun ki oblije kite kote yo rete dwe kapab patisipe tou. Fòk gen repons klè sou dokiman yo bezwen, enskripsyon yo ak kote yo pral vote.
Nou pa kapab pale de yon eleksyon pou tout pèp la pandan nou kite yon pati nan pèp sa a san mwayen pou fè tande vwa li.
Fòk nou repare enstitisyon yo
Yon eleksyon serye bezwen règ ki aplike pou tout moun. Li mande yon administrasyon elektoral kredib, transparans nan konte vòt yo ak yon mekanis serye pou trete plent.
Menm jan an tou, finansman kanpay yo dwe kapab verifye. Sitwayen yo gen dwa konnen ki enterè k ap soutni moun ki mande pouvwa a.
Si enstitisyon yo pa kapab fè respekte règ yo, yon nouvo ekip kapab reprann menm move pratik ansyen ekip yo. Chanje non sou pòt biwo yo pap sifi pou chanje fason peyi a dirije.
Pwoblèm Ayiti a ale pi lwen pase kiyès ki pral genyen eleksyon. Li konsène tou sistèm moun sa a pral jwenn ak kontwòl ki pral egziste sou pouvwa li.
E si nou chanje metòd?
Dènye atik nou an, « HAÏTI : ET SI NOUS CHANGIONS DE MÉTHODE POUR SAUVER LE PAYS ? », poze yon kesyon nou dwe kontinye pran oserye.
HAÏTI : ET SI NOUS CHANGIONS DE MÉTHODE POUR SAUVER LE PAYS ?
Èske nou kapab espere yon lòt rezilta si nou kontinye sèvi ak menm metòd yo?
Kesyon sa a mache ak pozisyon mwen sou eleksyon yo. Anvan nou prese chwazi nouvo dirijan, fòk nou travay sou kondisyon ki pral pèmèt yo sèvi popilasyon an epi rann kont.
Nou bezwen egzamine sa ki pa mache, idantifye sa ki dwe chanje epi dakò sou etap ki kapab mennen peyi a sou yon baz ki pi solid.
Gen yon pawòl ki di: « Les mêmes causes produisent les mêmes effets. » Si nou kite sa ki lakòz echèk yo an plas, nou riske repwodui menm kriz yo apre yon lòt eleksyon.
Prepare peyi a mande yon plan ak delè
Di Ayiti poko pare pou eleksyon dwe mache ak yon obligasyon: travay pou fè l pare.
Sa pa dwe sèvi kòm eskiz pou okenn ekip rete nan pouvwa san limit. Chak mwa preparasyon dwe pote pwogrè popilasyon an kapab wè epi verifye.
Se poutèt sa mwen kwè fòk gen yon plan piblik ki presize priyorite yo, responsab yo, mwayen yo ak delè yo. Plan sa a dwe esplike kijan n ap amelyore sekirite, rann patisipasyon elektè yo posib epi ranfòse kredibilite pwosesis la.
Apre sa, moun ki responsab yo dwe rann kont regilyèman. Lè gen reta, yo dwe bay rezon yo ak mezi yo pral pran pou korije sitiyasyon an.
Nou pa bezwen tann tout pwoblèm peyi a disparèt. Men fòk nou kapab montre kondisyon minimòm pou yon vòt lib ak kredib egziste toutbon.
Pèp la dwe konnen ki pwojè l ap chwazi
Preparasyon eleksyon yo konsène kalite deba politik la tou. Sitwayen yo bezwen konnen sa kandida yo pwopoze ak fason yo prevwa reyalize l.
Pwomèt sekirite, travay, lekòl ak lopital pa sifi. Chak kandida dwe esplike ki desizyon li pral pran, ki kote lajan an ap soti ak ki rezilta li vize.
Konsa, elektè yo kapab konpare pwojè yo epi mande kont apre eleksyon an.
Yon peyi ki bezwen rekonstriksyon merite yon deba ki ale pi lwen pase non, foto, slogan ak rivalite pèsonèl.
Nou pa kapab sakrifye yon lòt jenerasyon
Lè mwen pale de risk pou Ayiti fè bak 20 a 25 lane, se yon avètisman sou avni mwen pè pou peyi a. Se pa yon delè mwen prezante kòm yon prediksyon ki garanti.
Mwen panse ak timoun ki bezwen aprann, jèn ki bezwen travay ak fanmi ki bezwen viv san yo pa toujou oblije rekòmanse.
Yon eleksyon ki mal prepare kapab bay plis kontestasyon, febli konfyans piblik la epi pwolonje kriz li te sipoze ede rezoud la. Se konsekans sa yo nou dwe pran oserye depi kounye a.
M ap di l, e m ap redi l ankò: Ayiti poko pare pou eleksyon. Fòk nou retabli sekirite, ranfòse enstitisyon yo epi kreye kondisyon pou pèp la chwazi lib. Travay sa a mande aksyon, delè ak responsablite.
Nou dwe fè sa ki nesesè pou pwochen eleksyon an ouvri yon chemen ki pi solid pou peyi a.
Mwen di sa jodi a. N a sonje l demen!
Atik sa a eksprime opinyon otè a.



